AB’den orman yangınlarına karşı büyük hazırlık

Avrupa Birliği (AB), önümüzdeki yaz yaşanması beklenen büyük orman yangınlarına karşı kapsamlı bir plan hazırlandığını duyurdu. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa genelinde artan orman yangını riski nedeniyle 14 ülkeden yaklaşık 800 itfaiyecinin Kıbrıs, Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya und Portekiz’deki yüksek riskli bölgelerde konuşlandırılacağını, ayrıyeten AB filosundan 22 uçak ve 5 helikopterin süratle müdahale maksadıyla hazır bulundurulacağını duyurdu.

AB Komisyonu Başkanı, söz konusu planı “icraata dönüşmüş Avrupa dayanışması” olarak nitelerken Avrupa’nın dört bir yanından gelerek misyon almaya hazırlanan itfaiyecilerin ortak maksadını da “insanları, konutları ve ormanları korumak” diye vurguladı. Orman yangınlarına yönelik bu proje, AB Komitesi’nin Sivil Müdafaa Sistemi aracılığıyla koordine ve finanse ediliyor.

Yapılan resmi açıklamada ayrıyeten, yangınla çaba ve müdahaleyi öngören teşebbüse, bir acil durum uyum merkezindeki uzmanların 24 saat kesintisiz takviye vereceği ve eşlik edeceği de belirtildi. İlaveten AB’nin, tüm Avrupa ve Güney Akdeniz bölgesinde orman yangınlarına karşı tedbire ve müdahale kapasitelerini güçlendirmek hedefiyle Kıbrıs’ta yeni bir Avrupa bölgesel itfaiye istasyonu kurmak istediği de tabir edildi.

Geçen yaz yaşanan yıkıcı orman yangınları

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve AB Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin 2025 Avrupa İklim Durumu Raporu’na nazaran, Avrupa’daki yangınlarda geçen yıl bir milyon hektardan fazla alan yandı. Bu, şimdiye kadarki en yüksek oran olma özelliğine sahip. Genel olarak, iklim değişikliği nedeniyle başka bölgelerin yanı sıra Güney Avrupa’da da yangın mümkünlüğü ve yanan alan ölçüsünde artış kaydedildi.

AB 2026 yazına hazırlık yaparken Dünya Meteoroloji Örgütü ve araştırmacılar, önümüzdeki aylarda “özellikle şiddetli” orman yangınlarının yaşanabileceği konusunda uyarıyor. Londra Imperial College’dan Theodore Keeping, global orman yangını döneminin bu yıl çok erken başladığını ve yakın tarihin en yıkıcı periyodu olabileceğini belirtti. Alman meslektaşı Friederike Otto ise ilerleyen iklim değişikliği ve sonuçlarının önemli bir kaygı kaynağı olduğunu vurguladı.

Theodore Keeping, bilhassa güçlü bir El Nino iklim fenomeninin gelişmesi durumunda, yıkıcı yangınlar yaşanması ihtimalinin yakın tarihin en yüksek düzeyine ulaşabileceğine dikkat çekti. Pasifik’teki su yüzeyinin ısınmasıyla rüzgar, hava basıncı ve yağış istikrarlarını değiştiren El Nino, çok hava olayları riskini artırıyor. 2023 ve 2024 yıllarının kayıtlardaki en sıcak yıllar olmasında da El Nino epey tesirli olmuştu. Meteorologlar, ipuçlarının olağandan çok daha güçlü, hatta 30 yıl evvelki “Süper” El Nino”  ile kıyaslanabilir olabileceği ihtarında bulunuyor. Alman iklim bilimci Friederike Otto ise asıl telaş edilmesi gerekenin süreksiz bir doğal fenomen olan El Nino değil, her geçen gün daha da berbata giden global ısınma olduğunu hatırlatıyor.

Küresel Orman Yangınları Bilgi Sistemi (GWIS) bilgilerine nazaran, Ocak ile Mayıs ayının birinci haftası ortasında dünya genelinde 163 milyon hektardan fazla alan küle döndü. Bu sayının kayıtların tutulmaya başlandığı 2012’den bu yana görülen evvelki rekorun da yaklaşık yüzde 20 üzerinde olduğu belirtiliyor. Batı Afrika, Sahel bölgesi, Sudan ve Güney Sudan’da şimdiden rekorlar kırılırken Asya’da yanan alanlar 2014’teki evvelki rekorun yüzde 40 üzerine çıktı. ABD, Avustralya ve Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde de alışılmadık büyüklükte yangınlar kaydedildi.

Yunanistan yangın dönemine yüksek teknolojiyle hazırlanıyor

Geçtiğimiz yaz yaklaşık 48 bin hektar ormanlık alanı kaybeden Yunanistan, bu yaz yangınlarla çaba için büyük bir hazırlık içinde. Hükümetin, bu dönem 85 yangın söndürme uçağı ve helikopterinin yanı sıra 18 binden fazla profesyonel ve mevsimlik çalışanı görevlendireceği duyuruldu.

Yunanistan bu yıl yeni teknolojilere de tartı veriyor. Atina ve Mora Yarımadası üzere yüksek riskli bölgelerde yangınları erken tespit edebilmek hedefiyle 100’den fazla İHA üssü kurulması planlanıyor. Termal kameralarla donatılan bu İHA’ların çok hava şartlarında dahi misyon yapabilecek kabiliyette olacağı vurgulandı. Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi (EFFIS) bilgilerine nazaran, ülkede 2025 yazında yaklaşık 48 bin hektar orman ve çalılık alan yanmıştı.

Almanya’da eski askeri yerlerdeki yangınlar büyük tasa kaynağı

Uzun süren kuraklık dönemlerinde, epeyce yeşil bir ülke olan Almanya’da da orman yangını riski artıyor. Federal Teknik Yardım Kurumu (THW) Lideri Sabine Lackner, iklim değişikliği nedeniyle Almanya’da orman yangınlarının artacağı ikazını tekrarlayarak, bilhassa eski yahut hala faal olan askeri atış ve talim alanlarındaki yangınlara dikkat çekiyor.

Lackner, mühimmat depolanan ya da geçmişte atış talimleri yapılan bölgelerde tehlikenin çok daha yüksek olduğunu vurguluyor ve “Buralarda nerede mühimmat olduğunu bilemediğiniz için inançla müdahale etmekte zorlanıyoruz” diye belirtiyor. Ayrıyeten yangının yol açtığı patlamalarla birlikte ziyanlı hususların yayıldığını kaydediyor. Almanya’da geçen yıllarda Jüterbog, Gohrischheide und Meppen’deki eski askeri topraklardaki büyük yangınlar günlerce sürmüş, patlama ve zehirli unsurlar nedeniyle söndürme ve soğutma süreçleri zahmetle yapılabilmişti.

AFP, dpa/ETO,HS