BAE’nin OPEC’ten ayrılması petrol fiyatlarını nasıl tesirler?

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), “ulusal çıkarları” doğrultusunda 1 Mayıs prestijiyle Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılma kararı aldığını duyurdu.

Resmî haber ajansı WAM tarafından aktarılan BAE açıklamasında, “Bu karar, BAE’nin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonunu ve dönüşen güç profilini yansıtıyor” denildi.

“Örgütte bulunduğumuz mühlet boyunca herkesin faydasına olacak formda kıymetli katkılarda bulunduk hatta daha da büyük fedakârlıklar yaptık” tabirlerine yer verilen açıklamada “Ancak artık gayretlerimizi ulusal çıkarlarımız ne gerektiriyorsa ona odaklamanın vakti geldi” diye eklendi.

İran savaşı nedeniyle 1970’lerden beri yaşanan en büyük petrol krizinin ortasında gelen bu kararın, BAE’nin komşusu ve bölgedeki rakibi Suudi Arabistan’ın güdümündeki OPEC’i daha da zayıflatması ve piyasalarda yeni türbülanslara neden olması bekleniyor.

OPEC ve BAE’nin petrol piyasasındaki nüfuzu

OPEC, 1960 yılında Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt tarafından kuruldu. Daha sonra bu ülkelere BAE dâhil petrol üreticisi diğer ülkeler de eklendi.

OPEC+ ise 2016’da OPEC üyelerine petrol üreticisi 10 ülkenin daha iştirakiyle oluşturuldu. OPEC+ İran savaşından evvel dünya petrolünün yarısına yakınını denetim ediyordu.

Savaş öncesi OPEC+ üyesi 22 ülke içindeki en büyük dördüncü petrol üreticisi olan BAE, daha evvel OPEC üretim kotalarından rahatsızlığını lisana getirmişti.

OPEC+ üyeleri ortasında BAE’den daha fazla petrol üreten üç ülke bulunuyor: Suudi Arabistan, Rusya ve Irak.

1967 yılından beri Abu Dabi Buyrukluğu üzerinden OPEC üyesi olan BAE, 1971’de ülke olarak kurulmasının akabinde da bu üyeliğini sürdürdü.

OPEC’ten ayrılan son ülke 2024 yılında Angola olmuştu.

Piyasalara tesiri nasıl olur?

BAE’den de geçen ve savaş öncesi dünya petrolünün beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılması, bir müddettir Körfez petrolünün sevkiyatını önemli formda sekteye uğratıyor. Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmasının da tesiriyle petrol fiyatları, savaş öncesi periyoda kıyasla yüzde 53 arttı.

BAE’nin OPEC’ten ayrılma kararının akabinde petrol fiyatlarında hafif bir düşüş kaydedildi.

AFP’ye konuşan Rystad Energy analisti Jorge Leon ise Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyat yapılamadığı sürece BAE’nin OPEC’ten çekilmesinin petrol piyasalarına tesirinin çabucak hissedilmeyebileceğini söz etti.

Ancak BAE artık üretimini artırmakta özgür olacağı için “Suudi Arabistan’ın piyasanın ana dengeleyicisi rolünün sürdürülebilirliği konusunda daha geniş soru işaretleri doğacağını” belirten Leon’a nazaran bu durum, “OPEC’in arz dengesizliklerini yumuşatma kapasitesi azaldıkça petrol piyasasının da muhtemelen daha fazla istikrarsızlaşabileceğine” işaret ediyor.

Kıbrıs merkezli Ortadoğu Ekonomik Araştırması’nın yöneticisi Jamie Ingram, Uluslararası Enerji Ajansı bilgilerine nazaran BAE’nin ayrılmasıyla birlikte OPEC’in üretim kapasitesinde yüzde 13’lük bir kayıp yaşanacağını belirtti.

DW,AFP,Reuters/CÖ,TY