AKP tüm denizler için yeni bir yetki alanı yasası hazırlıyor

Hükümetin, başta Ege ve Doğu Akdeniz olmak üzere Türkiye’ye kıyısı bulunan tüm denizler için hazırladığı yasa teklifini Kurban Bayramı sonrasında TBMM gündemine getirmesi planlanıyor.

İran savaşı sırasında Kıbrıs’taki İngiliz üsleri İran füzelerinin maksadı olurken, Kıbrıs ve Yunanistan’ın Fransa ve İsrail ile kurduğu iş birliği Ankara’ya nazaran bölgede bir “güvenlik asimetrisi” yaratmış durumda.

Cumhur İttifakı ortağı MHP’nin Genel Başkanı Devlet Bahçeli son küme toplantısında “Ege’de mevcut dengeyi bozma yahut Doğu Akdeniz’de Türkiye’ye karşın fiilî durum üretme” maksatlarına kayıtsız kalmalarının beklenemeyeceğini belirtmişti. Bahçeli, “Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin varlık hakkını koruyacak; Doğu Akdeniz’deki legal çıkarlarını diğerlerinin onayına bağlamayacak; Ege’deki istikrar hukukunun aşındırılmasına müsaade etmeyecektir” demişti.

Basında geçen haftadan bu yana çıkan haberlerde, iktidarın Türkiye’nin deniz yetki alanlarını düzenleyen bir yasa hazırlığı içinde olduğu belirtiliyor.

Türkiye’nin denizlerdeki egemenlik hakları ile ilgili çıkartılan son yasa 1982 tarihli 2674 sayılı Karasuları Kanunu olarak biliniyor.

Deniz yetki alanları yasasında neler olacak?

DW Türkçe’nin üst seviye AKP’li yetkililerden edindiği bilgiye nazaran, “Türk Deniz Yetki Alanları Kanunu” teklifinin çalışmalarında sona gelindi ve bayram sonrasında TBMM’ye sunulabilir.

Şu anda yasaya dair son olarak Türk Silahlı Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri ve Kıyı Güvenlik Komutanlığının teknik görüşlerini sunduğunu belirten yetkililer, teklifin son hâlinin kısa müddet içinde ortaya çıkacağını kaydettiler.

Yasayla başta Ege ve Doğu Akdeniz olmak üzere Türkiye’nin kıyısı bulunduğu Karadeniz dahil tüm denizler için düzenlemelere yer verilecek ve bu kapsamda kıta sahanlığı, bitişik bölge ve münhasır ekonomik bölgeden oluşan deniz yetki alanlarına dair hususlar bulunacak.

Uluslararası Deniz Hukuku Mukavelesi’nin ülkelere zati karasuları için 12 mile kadar alan tanıdığını belirten yetkililer, bu yasa teklifi ile Türkiye’nin kendi kademelendirmesi ile deniz yetki alanlarını kayda geçireceğini belirtiyor.

Edinilen bilgiye nazaran maddeyle Karadeniz ve Akdeniz’deki karasuları 12 deniz mili, Ege Denizi’ndeki karasuları ise 6 deniz mili olarak kayda geçirilecek.

Ege Denizi’nde deniz yetki alanları sorunu nedir?

Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi ile ilgili meseleler; karasuları ve kıta sahanlığı ile bu alanların sonlandırmalarını kapsayan deniz yetki alanlarıyla alakalı olarak öne çıkıyor.

İki ülke arasında Ege Denizi’ndeki hudut şimdi bir mutabakatla belirlenmiş durumda değil.

Hem Türkiye hem de Yunanistan’ın karasularının Ege Denizi’ndeki genişliği hala 6 deniz mili. Lakin Atina karasularını 12 mile çıkarma hakkı olduğunu savunarak kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sonlarını buna nazaran çizmek istiyor.

Ankara ise Yunanistan’ın karasularını 12 deniz miline çıkarmasının, Ege Denizi’ndeki istikrarları Türkiye aleyhine değiştireceğini belirtiyor. Türk Dışişleri Bakanlığı’na nazaran, sahip olduğu adalar nedeniyle Ege Denizi’nde şu anda yüzde 40 karasuyuna sahip olan Yunanistan, karasularını 12 deniz miline çıkarması durumunda Ege Denizi’nin yüzde 70’ine ulaşabilecek.

Bu ortada TBMM 1995’de aldığı bir kararla Yunanistan’ın Ege Denizi’nde karasularını mevcut 6 milden 12 mile çıkarmasını bir “casus belli” yani savaş sebebi sayacağını ilan etmişti.

Ege Denizi’ndeki deniz yetki alanları ile ilgili bir diğer sorun ise kıta sahanlığı sorunu. Türkiye ve Yunanistan’a ilişkin kıta sahanlıklarının hudutları şimdi belirlenmiş değil.

Türkiye, denizlerle ilgili en temel milletlerarası metin olan 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne, özellikle Ege Denizi ile ilgili olanlar olmak üzere, kimi temel kararlarının çıkarlarıyla çeliştiğini savunarak taraf değil.