Hükümet ikna edemedi, BYD Manisa fabrikasından vazgeçti

Çinli araba devi BYD, 2024’te duyurulan 1 milyar dolarlık Türkiye yatırımından vazgeçti. Kelam konusu yatırıma dair imza, Temmuz 2024’te Dolmabahçe Sarayı’nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı merasimde atılmıştı.

Reuters haber ajansına konuşan BYD Lider Yardımcısı Stealle Li, şu anda “bir numaralı önceliklerinin Macaristan” olduğunu söyledi; ikinci olarak ise “Avrupa’da bir üretim tesisi bulmaya odaklandıklarını” belirtti. Daha evvel BYD’nin Avrupalı üreticilere ilişkin hazır bir tesiste üretim seçeneklerini değerlendirdiğine dair açıklamalar basına yansımıştı.

Li, Türkiye’deki fabrikanın inşasına şimdi başlanmadığını ve bu planın askıda olduğunu da kaydetti. BYD’nin halihazırda Türkiye’de üretim yapmaya dönük bir kararı yahut bu tarafta belirlenmiş bir takvimi bulunmuyor.

BYD’nin Avrupa’daki birinci fabrikası olan Macaristan tesisinde üretimin bu yıl sonunda başlaması bekleniyor.

Ülkede kısa müddet evvel Avrupa yanlısı yeni idare vazifeye seçilmiş, 16 yıllık otoriter Viktor Orban iktidarı sona ermişti. Bu gelişmenin başta Avrupa Birliği (AB) fonlarına erişim üzere iş ortamını ve ekonomiyi destekleyici sonuçları olacağı bedellendiriliyor.

Kaynaklar: Erdoğan teşebbüste bulundu

Ankara’nın, şirketi yatırım için attığı imzaya sadık kalması istikametinde ikna etmeye çalıştığı lakin “Cumhurbaşkanı düzeyindeki teşebbüslere rağmen” bu gayretlerin sonuçsuz kaldığı öğrenildi.

Daha evvel, yılda 150 bin araç üretileceği açıklanan fabrikanın 2026 sonunda hizmete gireceği ve 5 bin kişinin direkt istihdam edileceği öngörülmüştü. Şu ana kadar Manisa’daki fabrikanın inşası için rastgele bir adım atılmadı.

BYD vergi avantajından yararlandı

BYD yetkililerinin Erdoğan huzurunda yatırım kelamı verdiği Temmuz 2024’te hükümet, bu şirkete vergi istisnası sağlamıştı.

Buna nazaran, o periyot alınan kararla, Türkiye’de yatırım yapan Çinli üreticilerin Çin’den ithal edecekleri arabalar yüzde 40’lık ek gümrük vergisinden muaf tutuldu.

Söz konusu vergi istisnası ve Manisa’da fabrika açılacağı haberinin BYD’nin Türkiye pazarında güçlenmesine yardımcı olduğu bedellendiriliyor.

Nitekim Türkiye’de 2024’te toplam 8 bin 331 adet olan BYD satışı, sonraki yıl 45 bin 537’ye fırladı.

BYD’nin yatırım için aldığı öteki teşviklerin akıbeti ve cayma şartları bilinmiyor. Şirketin kararında Brüksel’in “Avrupa üretimine öncelik” stratejisinin ve AB sonları dışındaki üretimin Çinli şirketlerin bu pazara erişiminde yarattığı belirsizliğin tesirli olduğu bedellendiriliyor.

En son 29 yıl evvel yabancı bir marka Türkiye’de araba fabrikası açmıştı. BYD’den evvel yeniden Manisa’da Alman araba devi Volkswagen (VW) yatırım planladığını duyurmuş, fakat 2020’de “koronavirüs pandemisi” münasebet gösterilerek kelam konusu proje iptal edilmişti.

DW,Reuters / MUK,JD