CHP krizine yönelik AB reaksiyonu tenkitlere yol açtı

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi’nin, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ile ilgili aldığı mutlak butlan kararı doğrultusunda, CHP Genel Lideri Özgür Özel ve parti idaresinin vazifeden alınmasına Avrupa’nın çeşitli kurum ve kuruluşlarından reaksiyonlar geldi. AB’den gelen “endişe” açıklaması ise daha sert reaksiyon gösterilmesini bekleyen çevrelerin tenkidine amaç oldu.

Avrupa Birliği’nin (AB) yürütme organı Avrupa Komitesi’nden açıklama, Dış Bağlar ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın sözcüsü Anitta Hipper’den geldi.

“AB’ye aday bir ülke ve en başından beri Avrupa Kurulu’nun üyesi olan Türkiye’den, demokratik standart ve uygulamaları en yüksek seviyede yerine getirmesi beklenmektedir. Demokrasi, hukukun üstünlüğü ve temel haklara hürmet, AB’ye iştirak sürecinin temel unsurlarıdır” hatırlatmasında bulunulan iletide daha evvelki tutuklama, kovuşturma ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da dâhil olmak üzere seçilmiş yetkililerin ve muhalefetten isimlerin misyondan alınmalarına atıfta bulunularak “Bunlar birlikte ele alındığında, Mahkemenin Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) olağan ve inanılmaz kongrelerinin iptaline yönelik 21 Mayıs’ta verdiği karar, hukukun üstünlüğü, temel haklar, demokratik çoğulculuk ve yargının bağımsızlığı konusunda soru işaretleri doğurmaktadır” denildi.

Mesajda, “Siyasi muhalefet, baskı korkusu yaşamadan faaliyet gösterme, örgütlenme ve siyasi sürece katılma özgürlüğüne sahip olmalıdır. Yasal ve idari süreçler muhalefet partilerini ve siyasetçileri korkutmak yahut onların iktidar partileriyle eşit kaidelerde siyasi sürece katılmalarını engellemek emeliyle kullanılmamalıdır. Türk halkı, halkın sesinin duyulduğu, canlı ve rekabetçi bir demokrasinin getirilerinden faydalanmayı hak etmektedir” sözleri yer aldı.

Amor’dan “kendi raporlarına baksınlar” tepkisi

Ancak açıklamada Türkiye’deki durum ile ilgili kullanılan “sorular doğurmaktadır” sözü, tenkitlere de yol açtı. Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü İspanyol siyasetçi Nacho Sanchez Amor, Avrupa Kurulu’nun açıklamasına atıfta bulunarak “Eğer bu vahim durum AB Komitesi için yalnızca ‘sorular doğuruyorsa’, tahminen de Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Bölgeler Komitesi’nin raporlarına, hatta kendi hazırladıkları raporlara göz atmalılar. Orada aradıkları tüm karşılıkları bulacaklardır” yansısını gösterdi.

Avrupa Kurulu’nun yayınladığı bildirisi özetleyerek paylaşan AB Türkiye Delegasyonu’nun, “Türkiye’de muhalefet rastgele bir baskıya maruz kalmadan siyasi hayatta yer alabilmelidir” bildirisine atıfta bulunan Avrupa Demokrat Partisi (EDP) de “AB Türkiye Delegasyonu’nun lisana getirdiği korkuyu paylaşıyoruz. Mahkeme kararıyla CHP kongrelerini iptal etmek teknik bir detay değildir: Bu, hukukun üstünlüğüne, demokratik çoğulculuğa ve yargı bağımsızlığına vurulan bir darbedir” sözlerini kullandı.

EDP’nin bir başka iletisinde da Türkiye’nin bir NATO müttefiki, AB üye adayı ve Avrupa Kurulu üyesi olduğu hatırlatılarak “Tam da bundan ötürü Avrupa görmezden gelemez. EDP Genel Sekreterinin de söylediği üzere ‘Türkiye ile stratejik iş birliği demokrasi konusunda sessizlik manasına gelemez’. (…) Erdoğan’ın demokrasiye saldırısının siyasî sonuçlarının olması gerekir” denildi.

Avrupa Parlamentosu’nun sol kanadında yer alan Avrupa Sosyalist Partisi’nin (PES) açıklamasında ise “Önce İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nu tutuklatıyor, artık CHP Özgür Özel’i misyondan alıyor. Erdoğan yargıyı Türkiye’nin en güçlü muhalefet hareketini bastırmak için silah olarak kullanıyor. PES, ana muhalefet partisi önderine karşı bu yasa dışı darbe teşebbüsünü kınıyor ve AB’nin demokrasiye yönelik bu saldırıyı kınamasını talep ediyor” sözleri kullanıldı.

Aralarında Türkiye’den CHP’nin de bulunduğu 119 üyeli Sosyalist Enternasyonal’in açıklamasında, Türkiye’deki yargı kararından “son derece tasa duyulduğu” tabir edildi. Örgütün X hesabından yapılan paylaşımda, “Bu karar, Ekrem İmamoğlu’ndan eşi gibisi görülmemiş sayıdaki muhalefet belediye liderine kadar siyasi muhalifleri amaç alan, süregelen bir baskı ve sistematik zulümün bir parçasıdır” denildi.

Eski bir AB diplomatı olan Marc Pierini de, Türk yargısının ana muhalefet partisi CHP’yi “etkisiz hale getirdiğini” söz ettiği bildirisinde, “Ankara’ya, Avrupa’nın güvenlik siyasetinde siyasi bir misyon vermenin, Türkiye idaresini kutsamak ve Avrupa’nın demokratikleşmesini tehlikeye atmak” manasına geleceğini kaydetti.

DW / ET,BK