BM’den devletlere davet: Gazetecilere baskıya son verin

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, medyayı susturmaya yönelik uğraşların tasa verici bir biçimde arttığını belirterek, devletlere gazetecilere yönelik baskılara son verme daveti yaptı. Türk, Dünya Basın Özgürlüğü Günü münasebetiyle toplumsal medya hesabından manzaralı bir bildiri paylaştı.

“Özgür basın, özgür ve açık bir toplumun oksijenidir” sözünü kullanan Türk, özgür basının gerçeği ortaya çıkararak ve çeşitli bakış açıları sunarak şeffaf ve demokratik idareye katkı sağladığını kaydetti.

Ancak gazeteciliğin inançsız ve kimi vakit tehlikeli bir meslek hale geldiğini belirten Türk, “Medya çalışanları araçlarında bombalanıyor, ofislerinden kaçırılıyor, parmaklıklar ardında susturuyorlar ve işlerinden atılıyorlar” dedi. Yalnızca bu yıl içinde en az 14 gazetecinin öldürüldüğünü belirten Türk, gazeteciler açısından Gazze savaşında olduğu üzere çatışmalara dair haber yapmanın büyük risk oluşturduğunu vurguladı. BM yetkilisi, “Ofisim Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 300 gazetecinin öldürüldüğünü teyit etti” dedi.

Lübnan’daki durumun da tasa verici olduğunu kaydeden Türk, basın özgürlüğünün bulunmadığı ülkeler ortasında İran, Sudan ve Meksika’yı da saydı.

Türk, memleketler arası toplumun özgür ve açık medya ortamını garanti altına almak için tedbir almak zorunda olduğunu vurguladı. Türk, “Devletler gazetecilere yönelik baskılara son vermeli ve gazetecileri korumak için harekete geçmeli. Gerçeğin savunanların yanında durmalıyız” dedi.

“Türkiye’de yasalar gazetecileri susturmak için araçsallaştırılıyor”

Uluslararası Af Örgütü de Türkiye’deki yetkililere, yolsuzluk savları üzere kamuoyunu ilgilendiren bahislerde haber yaptıkları için gazetecilere uygulanan baskılara son verme daveti yaptı.

Af Örgütü tarafından Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde yapılan açıklamada, “Gazetecilerin sadece kamuoyunu bilgilendirme işini yaptıkları için haklarında ceza soruşturmaları açılmasının, tabir özgürlüğü hakkının direkt ihlali ve medya özgürlüğüne yönelik bir taarruz olduğu” belirtildi. “Aşırı geniş ve problemli yasalar ile ceza adalet sisteminin gazetecileri susturmak için araçsallaştırıldığı” vurgulanan açıklamada, örnek olarak Merdan Yanardağ, Alican Uludağ, İsmail Arı, Pınar Gayıp, Zafer Arapkirli ve Furkan Karabay’ın davaları gösterildi.

Af Örgütü, “Özgürlüklerinden mahrum bırakılan gazetecilerin derhal özgür bırakılmasını” talep etti.

Açıklamada, “Türkiye yetkilileri, ceza kanununu ve adalet sistemini muhalif görüşleri baskı altına almak için vahim formda berbata kullanmaya, bilhassa de gazetecilerin sadece hayati kıymetteki mesleklerini icra ettikleri için maksat alınmasına son vermeli” denildi.

“Türkiye yetkililerinin, belirli bazı ceza kanunu unsurlarını, gazetecileri sırf mesleklerini icra ettikleri için yargı önüne çıkarmak ismine araçsallaştırdığını” vurgulayan Af Örgütü, bu hususlar ortasında “dezenformasyon yasası” olarak bilinen Türk Ceza Kanunu’nun 217/A hususunun de olduğunu belirtti. Af Örgütü bunun yanı sıra, “Cumhurbaşkanına hakaret” ile “Türk milletini ve devletin organlarını aşağılama” cürümlerine ait hususların “gazetecilerin sözleri de dahil olmak üzere özgür sözleri susturmak için kullandığını” belirtti.

Basın meslek kuruluşları: Medya üzerinde baskı artıyor

Viyana merkezli Memleketler arası Basın Enstitüsü’nden (IPI) de misal bir açıklama geldi. IPI Genel Müdürü Scott Griffen, Katolik Haber Ajansı’na (KNA) yaptığı açıklamada, bağımsız medya üzerindeki baskıların arttığını söyledi. Griffen, otoriter ve illiberal hükümetlerin global seviyede yükselmesinin bu baskının artmasına neden olduğunu söz etti. Griffen, medya çalışanlarına yönelik taarruzların ekseriyetle cezasız kalmamasını da eleştirdi.

Brüksel merkezli Memleketler arası Gazeteciler Federasyonu (IFJ) de örneğin devlete ilişkin casus yazılım programları üzere araçlarla eleştirel gazetecilerin “sistematik ve eşsiz bir formda gözetlendiğine” dikkati çekti.

Alman Bakan: Basın özgürlüğü demokrasinin temel şartı

Almanya Kültür ve Medyadan Sorumlu Devlet Bakanı Wolfram Weimer da basın özgürlüğünün “Demokrasinin vazgeçilmeyecek temel şartı” olduğunu vurguladı. Weimer, toplumsal medya hesabından paylaştığı imajlı iletisinde birçok gazetecinin baskılar nedeniyle işini yapmasının imkânsız hale geldiğini belirterek, “Bu nedenle dünya genelinde baskı ve tehdit altındaki gazetecilerin yanındayız” tabirini kullandı.

DW, KNA/ JD, BÜ