Çin ziyareti: Trump’ın optimist bildirileri ne kadar gerçekçi?

Çin Halk Cumhuriyeti’ne yaptığı resmi ziyareti Cuma günü tamamlayan ABD Başkanı Donald Trump, İran, Tayvan ve öbür birtakım hususlardaki derin görüş ayrılıklarına karşın, ülkesi ile Çin ortasında yeterli olan bağlantıların bu ziyarette daha da güzele gittiğini lisana getirdi.

Trump, toplumsal medya hesabından yaptığı açıklamada, Çin lideri Şi Cinping’in kendisini “pek çok harika muvaffakiyetten ötürü kutladığını” ve eski Lider Joe Biden devrine atıfla ABD’yi “belki de gerileyen bir ülke” olarak “nazik bir üslupla” tanımladığını söyledi.

Trump’ın sözleri ne kadar gerçekçi?

Çin lideri Şi, bugünkü son görüşmeler için Trump’ı resmi konutu Zhongnanhai’de ağırladı. Donald Trump, danışmanların da katıldığı toplantı başlamadan evvel Şi ile karşılıklı otururken gazetecilere, “Gerçekten şahane birkaç gün geçirdik” dedi.

Ancak Trump’ın ABD-Çin münasebetine dair optimist görüşü, iki harika güç ortasındaki en güçlü mevzular hakkında kimi gerçeklerle örtüşmüyor.

Trump’ın, televizyon kanalı Fox News’e verdiği röportajda, Şi’nin görüşmelerde İran konusunda yardım teklif ettiğini söylemesine karşın Pekin, İran savaşının tahlilinde daha fazla rol almak için ABD’nin davetlerine kamuoyu önünde sıcak yaklaşmadı.

Beyaz Saray ayrıyeten Çin’in, ABD toplumunun bir kısmında büyük tahribata yol açan, yasa dışı fentanil üretimi için gerekli kimyasalların Çin’den Meksika’ya akışını durdurma konusunda Pekin’in daha fazla efor sarfetmesini istiyor.

Donald Trump, Fox News’e verdiği röportajda Şi ile ilgili olarak “Bana nazaran aslında sıcakkanlı bir insan. Lakin büsbütün işine odaklanmış. Oyun oynamıyor” sözlerini kullandı.

Cuma günü yapılan son görüşmeler başlamadan evvel bir açıklama yayınlayan Çin Dışişleri Bakanlığı, Şi-Trump görüşmelerinin dünyaya “istikrar” sağladığını lisana getirdi.

Çin’in Tayvan hassasiyeti

Çin lideri Şi ise, Çinli hükümet yetkililerinin aktardığına nazaran, özel görüşmeler sırasında Trump’ı Tayvan konusundaki görüş ayrılıklarının makûs yönetilmesi halinde dünyanın büyük güçlerini “çatışmalara ve hatta savaşlara” sürükleyebileceği konusunda uyardı.

Donald Trump’ın Washington ile Pekin ortasında “özel bir ilişki” olduğunu tabir etmesi ve görüşmelerin güzel geçtiğini öne sürmesine karşın Şi Cinping’in Tayvan konusundaki sert tabirleri görüşmelere damga vurdu.

Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, NBC News’e verdiği röportajda, ülkesinin Tayvan’a yönelik siyasetinin “değişmediğini” ve Çin’in Tayvan’ı zorla ele geçirmeye çalışmasının “korkunç bir hata” olacağını dile getirdi.

Trump ile birlikte görüşmelere katılan Rubio, “Onlar her vakit bu mevzuyu gündeme getiriyor. Biz de her vakit kendi pozisyonumuzu net bir biçimde belirtiyor ve öteki hususlara geçiyoruz” sözlerini kullandı.

Trump’ın daha evvel savunma harcamalarını artırmasını talep ettiği Tayvan’a, geçen Aralık ayında ABD’den şimdiye kadar yapılan en büyük paket olan 11 milyar dolar büyüklüğünde silah satılacağı duyurulmuştu. Fakat Washington şimdi bu satışı uygulamadı. Mevzuyu evvel Pekin’de Şi ile görüşmek istediğini belirten Trump, Tayvan’ın Amerika’nın yarı iletken işini “çaldığını” savunarak bu ülkenin kendisini koruyan ABD’ye ödeme yapmasını talep ediyor.

Çin, Hürmüz Boğazı’nın açılmasını istiyor

Liderler, İran savaşının başlamasından bu yana fiilen kapalı olan Hürmüz Boğazı’nın global güç taleplerine dayanak olmak için yine açılması gerektiği konusunda ise fikir birliğinde. İsrail ile ABD’nin İran’a saldırmasıyla 28 Şubat’ta savaşın başlamasından evvel dünyadaki petrolün yaklaşık yüzde 20’si bu boğazdan geçiyordu.

Trump, Fox News röportajında, Şi’nin özel olarak savaşı çözme konusunda yardım teklif ettiğini belirterek şunları lisana getirdi: “Hürmüz Boğazı’nın açıldığını görmek istiyor. Rastgele bir halde yardımcı olabilirsem yardım etmek isterim dedi”.

İran ile stratejik iştiraki bulunan Çin’in ne üzere bir yardım sunacağı ise belirsizliğini koruyor.

Trump: Çin ABD petrolü almak istiyor

ABD Başkanı Trump, Şi ile görüşmesinin akabinde yaptığı açıklamada, kritik Hürmüz Boğazı’nın tekrar açılması gerektiği konusunda görüş birliği içinde olduklarını vurguladı.

Trump ayrıyeten Şi’nin boğazdan geçen gemilere geçiş fiyatı uygulanmasına karşı olduğunu ve Çin’in gelecekte Körfez petrolüne bağımlılığını azaltmak için ABD petrolü satın alma konusuna ilgi duyduğunu belirtti.

Trump Çin’e gitmeden evvel, güç fiyatlarının yükselmesine yol açan ve global ekonomiyi resesyona sürükleme tehdidi oluşturan İran savaşı konusunda Şi ile yapılacak görüşmelerin değerini küçümseyen açıklamalarda bulunmuştu.

Ancak Başkan’ın uçağı Pekin’e inmeden önce Dışişleri Bakanı Rubio, ABD tarafı olarak Çinli yetkililere, İran’ı savaşı sona erdirme konusunda muahedeye ikna etme konusunda neden baskı yapmaları gerektiğine dair münasebetler sunacaklarını lisana getirmişti.

ABD ve İsrail’in İran’ı bombalamasını eleştiren Çin, İran’ın en büyük ticaret ortağı sıfatıyla Tahran üzerinde büyük bir nüfuza sahip. Çin, stratejik petrol rezervlerinin kullanımı ile savaşın neden olabileceği ekonomik hasarı bugüne dek atlatmayı başardı, lakin kelam konusu rezervler sınırsız değil. Ekonomistlere nazaran, İran savaşının Çin’in ihracata dayalı iktisadı üzerinde çok büyük olumsuz tesiri olabilir.

“Harika ticaret muahedeleri yaptık”

Trump Cuma günü, Çin’le “harika ticaret mutabakatları yaptığını” da söyledi fakat bunların neler olduğuna dair bir ayrıntı vermedi.

Ancak ABD Başkanı Fox News’e verdiği röportajda, varılan büyük mutabakatlardan birinin, Şi’nin “200 adet Boeing uçağı satın almayı taahhüt etmesi” olduğunu söyledi.

ABD Başkanı ayrıca Pekin’in Amerika’dan soya fasulyesi satın alma konusuna da ilgi gösterdiğini söyledi.

İki önder dün, Çin’in ABD’den daha fazla tarım eseri almasını ve her iki tarafın birbirlerinin pazarlarına yatırım yapma fırsatlarını genişletmesini görüştü. Trump idaresi ayrıyeten ülkeler ortasındaki ticari uyuşmazlıkları ele almak üzere Çin ile bir ticaret kurulu oluşturmak için çalışma başlatmak istiyor.

Pekin’e Mastercard ve Visa CEO’larının da bulunduğu kalabalık bir iş insanı heyetiyle giden Trump, Şi ile ABD merkezli kredi kartı şirketlerinin Çin pazarına erişimini genişletme konusunu da ele aldı.

AP / ET,MUK