Dubai’den kaçan zenginlerin yeni gözdesi Singapur ve İsviçre

Dubai, uzun yıllar boyunca istikrarsız Ortadoğu coğrafyasında bir istikrar vahası olarak konumlandırdığı imajını itinayla inşa etti.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) en güçlü ikinci buyrukluğu, yüksek varlıklı şahısların sermayelerini park edebildiği, iş kurabildiği ve uzun vadeli planlar yapabildiği inançlı bir finans merkezi olarak öne çıktı.

Ne var ki bu ihtimamla inşa edilen imaj, İransavaşıyla birlikte yerle bir oldu.

Dubai’nin yaşadığı ekonomik şok

İran’ın Körfez amaçlarına yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) akınları sert bir ekonomik şoka yol açtı.

Dubai ve komşu Abu Dhabi borsaları, çatışmanın birinci evresinde keskin bir düşüş yaşadı. Tıpkı periyotta turizm çöktü ve otel doluluk oranları yüzde 70-80’lik olağan seviyenin çok gerisinde kalarak yüzde 20’ye indi.

Londra merkezli araştırma şirketi Capital Economics datalarına nazaran, Dubai Memleketler arası Havalimanı’ndaki uçuş sayısı yaklaşık üçte iki oranında azaldı.

Hava trafiği, turizm ve iş gayeli girişler toparlanmaya başlasa da Washington ile Tahran ortasındaki kriz uzadıkça Dubai’nin global iş merkezi olma prestijine yönelik tehdit de büyümeye devam ediyor.

Güvenli liman statüsü yok oluyor

Dubai’yi varlıklıların teminatı olarak benimseyen yüksek gelirli bireylerin bir kısmı, kentin sahiden vadettiği üzere inançlı bir liman olup olmadığını sorgulamaya başladı. Pek çok kişi mal varlığının en azından bir kısmını aktarmak için iki kıymetli finans merkezine, yani Singapur ve İsviçre’ye yöneldi.

Her iki ülkedeki servet danışmanları, yakın periyotta Dubai merkezli müşterilerden gelen taleplerde bariz bir artış yaşandığını bildirdi. İsviçreli özel bankacılar Körfez’den onlarca milyar dolar yeni sermaye girişi bekliyor.

Ancak Singapur merkezli avukat ve Bayfront Law yöneticisi Ryan Lin’e nazaran bu iki merkez, birbirinin rakibi olmaktan fazla farklı servet profillerini çekiyor. Lin, DW’ye şunları söyledi:

“İsviçre, Avrupalı ve global müşteriler için cazip olma eğilimindeyken Singapur, Asya kökenli servetlerden daha fazla yararlanacak pozisyonda.”

Singapur, Dubai’nin sonradan model aldığı yaklaşımın öncüsü olarak aile ofisleri, yani yatırım, vergi ve miras planlamasını yönetmek maksadıyla kurulan özel şirketler için gelişmiş bir ekosistem oluşturdu. Bu yapı bilhassa Çin, Hindistan ve Endonezya üzere ülkelerden gelen ailelere hitap ediyor.

İsviçre ise yüz yıllık özel bankacılık geleneğine ve siyasi tarafsızlık üzerine kurulu prestijine güveniyor. İsviçre merkezli banka BERGOS’un baş yatırımsorumlusu Till Christian Budelmann, Dubai’deki varlıklarını çeşitlendirmek isteyenler için bu tercihin çoğunlukla “büyüme ile muhafaza ortasında bir seçim” manasına geldiğini belirtti.

Budelmann, DW’ye şunları söyledi:

“Singapur, Asya büyümesinden hisse kapmak için eksiksiz bir merkez lakin İsviçre, sermaye müdafaasında dünyanın en esaslı merkezi olmayı sürdürüyor.”

Budelmann, İsviçre’nin jeopolitik sıcak noktalara coğrafik olarak uzak olduğunu ve Singapur’un bu ön şartı yerine getiremeyeceğini de kelamlarına ekledi.

Gayrimenkul patlaması ivme kaybediyor

Anlık düşüşün ötesinde çatışma, Dubai’nin yabancı uyrukluları ve iş dünyasını uzun vadede çekme cazibesini de tehdit ediyor. Kentin kozmopolit hayat şekli, pandemi sonrasında konut fiyatlarının süratle yükselmesine yer hazırlayan bir gayrimenkul patlamasını körüklemişti.

Sektöre ait dertler giderek artıyor. ABD merkezli haber ajansı Bloomberg’in geçen ay aktardığı bilgilere nazaran Mart ayında konut mülkü süreçlerinin toplam pahası bir evvelki aya nazaran yaklaşık yüzde 20 düşerek yaklaşık 10,1 milyar dolara indi. Citi Research ve gayrimenkul danışmanlık şirketi Knight Frank’in Dubaikonut bölümüne ait öngörüleri, yüzde 7 ile 15 ortasında bir fiyat düzeltmesine işaret ediyor.

İransaldırılarına rağmen yüksek varlıklı bireylerin büyük çoğunluğu Dubai’den büsbütün çıkmıyor ve bunun yerine varlıklarını çeşitlendiriyor.

Budelmann bu durumu “stratejik hibritlik” olarak tanımlıyor:

Müşteriler işletmelerini ve bir kısım ömür varlıklarını BAE’de tutarken uzun vadeli servetlerini Singapur ya da İsviçre’ye aktarıyor, pek birçok bu ülkelerde ikinci bir ikametgâh da ediniyor.

Durma noktasındaki ekonomik patlama

Lin’in Dubai merkezli müşterilerinin yaklaşık beşte biri, İran’ın Körfez maksatlarına yönelik hücumların sona erdiğini ve Hürmüz Boğazı’nı tekrar açmaya yönelik uğraşların sürdüğünü göz önünde bulundurarak mevcut istikrarsızlığı süreksiz sayıp Dubai’de kalmayı planlıyor.

Pek çok kişi için ise diğer bir ülkede tutunmak artık zarurî bir garanti olarak görülüyor.

Savaş öncesinde Dubai iktisadı sürat kesmeden büyüyordu. Buyrukluk, 2025 yılının birinci dokuz ayında yaklaşık yüzde 4,7 oranında ekonomik büyüme kaydetti. Danışmanlık şirketi Henley and Partners datalarına nazaran geçen yıl rekor seviyede 9 bin 800 milyoner Dubai’ye yerleşerek yaklaşık 63 milyar dolar yeni servet getirdi.

Emirlik’te ferdî gelir vergisi yok, sermaye karı vergisi yahut miras vergisi uygulanmıyor. Yaklaşık 100 bin doların üzerindeki kârlar için kurumlar vergisi sırf yüzde 9. Hür ticaret bölgelerindeki şirketler ise uygun gelirler üzerinden hiç vergi ödemiyor.

Haklı bir cazibe merkezi

Dubai’yi yakından izleyenler, ateşkesin sürmesi ve inancın süratle geri dönmesi halinde kentin çabuk toparlanabileceğini düşünüyor. Pek çok uzman, dünyanın en yüksek binası Burj Khalifa ve global simge haline gelen sayısız harika projeye mesken sahipliği yapan Dubai’yi erken silmemek gerektiği ikazında bulunuyor.

Dubai, çölde mütevazı yerleşim yeriyken son 50 yılda yenilik ve mühendisliğin sonlarını daima zorladı. Savaş öncesinde Dubai’nin yöneticisi Pir Muhammed bin Raşid el-Maktum, Dubai Havalimanı’nı dünyanın en büyük havacılık merkezi haline getirmeyi planladıklarını açıklamıştı.

The Loop olarak bilinen 93 kilometrelik iklim denetimli yaya yolu, bir milyarı aşkın mercanıyla dünyanın en büyük yapay resif sistemi ve çarpıcı Yapay Ay tatil köyü üzere tezli projeler de kentin geleceğini şekillendirecek.

Bu nedenle pek çok varlıklı yatırımcı riskini dağıtmayı tercih etse de Dubai’den büsbütün çıkmak, çölün ortasındaki heyecan verici ve kozmopolit bir hayatı geride bırakmak manasına geliyor.