Avrupa’da iklim değişikliği ağırlaşıyor

Avrupa, 2025 yılında tarihi sıcak hava dalgaları, eriyen buzullar ve rekor deniz yüzeyi sıcaklıklarıyla sarsıldı.

Avrupa Birliği’nin (AB) Kopernik İklim Değişikliği Servisi ile Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) ortaklaşa hazırladığı “Avrupa’nın İklim Durumu” raporu, kıtanın giderek daha sık yaşanan iklim aşırılıklarıyla nasıl yüz yüze geldiğini ortaya koydu.

Rapora dair gazetecilere konuşan Avrupa Komitesi yetkilisi Mauro Facchini, “İklim göstergeleri epey kaygı verici” dedi.

Kıtanın yüzde 95’i “fazla” sıcak

Raporun bulgularına nazaran, bölgenin en az yüzde 95’i ortalamanın üzerinde yıllık sıcaklıklar yaşadı. İngiltere, Norveç ve İzlanda kayıtlara geçen en sıcakyılını yaşadı.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, “1980’den bu yana Avrupa, global ortalamanın iki katı süratle ısınıyor ve bu onu dünyanın en süratli ısınan kıtası yapıyor” bilgisini verdi. Saulo, “Sıcak hava dalgaları giderek daha sık ve şiddetli hale geliyor. 2025’te Akdeniz’den Kuzey Kutup Dairesi’ne kadar uzun müddetli sıcak hava dalgaları yaşandı” diye ekledi.

Finlandiya, Norveç ve İsveç’ten oluşan bölgede geçen Temmuz ayında üç haftalık rekor sıcak hava dalgası yaşandı. Sıcaklıklar Kuzey Kutup Dairesi içinde 30 dereceye ulaştı. Bölgenin birtakım kesitlerinde yaklaşık iki hafta boyunca “güçlü ısı stresi” şartları, yani sıcaklığın 32 derecenin üzerinde hissedildiği durumlar yaşandı. Olağanda bu bölgede güçlü ısı geriliminin en fazla iki gün sürdüğü biliniyor.

Türkiye’de 50 derece ölçüldü

Türkiye’de sıcaklıklar Temmuz’da birinci sefer 50 dereceye ulaşırken, Yunanistan nüfusunun yüzde 85’i 40 dereceye yakın ya da üzerinde çok sıcaklıklara maruz kaldı. Batı ve güney Avrupa’nın büyük kısmı Haziran’da, başta İspanya, Portekiz, Fransa ve İngiltere’nin güney bölümleri olmak üzere iki büyük sıcak hava dalgasına sahne oldu. Ağustos ayında ise Portekiz, İspanya ve Fransa’yı etkileyen üçüncü büyük sıcakhava dalgası yaşandı.

Raporda, 2024’te global sıcaklıkları rekor düzeylere taşıyan El Nino hava olayının bu yılın ortasında geri dönmesiyle birlikte Avrupa’nın bu yaz mevsiminde de çok sıcaklıklarla karşılaşabileceğine dikkat çekiliyor.

Buzullar eriyor

Avrupa genelindeki buzullar 2025’te net kütle kaybı yaşadı. İzlanda’da tarihin ikinci en büyük erimesini kayıt altına alındı. Alpler, kuzey İskandinavya, İzlanda ve Grönland’ın etrafı üzere dağlık bölgelerdeki Avrupa buzulları hakkında raporda şu kıymetlendirme yer aldı:

“Avrupa ve dünya genelindeki buzulların, emisyon senaryosundan bağımsız olarak 21’inci yüzyıl boyunca erimeyi sürdürmesi bekleniyor.”

Grönland buz katmanı yaklaşık 139 milyar ton buz kaybetti. Kopernik’i bünyesinde barındıran Avrupa Orta Vadeli Hava Varsayımları Merkezi’nin (ECMWF) iklim stratejisi sorumlusu Samantha Burgess, bu kaybı “her saat 100 olimpik yüzme havuzunu kaybetmeye eşdeğer” olarak tanımladı. Kelam konusu erime, global ortalama deniz düzeyini 0,4 milimetre yükseltti. Avrupa’nın kar örtüsü ise tarihin üçüncü en düşük seviyesine geriledi.

Diğer çok olaylar

Avrupa’nın yıllık deniz yüzeyi sıcaklığı dördüncü yıl üst üste rekor kırdı. Avrupa okyanus bölgesinin yüzde 86’sında en az bir gün “güçlü” deniz sıcaklığı dalgası şartları yaşandı. Bu durum biyoçeşitlilik üzerinde önemli olumsuz tesirler bırakırken bilhassa yüksek sıcaklığa hassas Akdeniz deniz çayırları ziyan gördü. İrlanda meteoroloji servisinin baş meteoroloji yetkilisi Claire Scannell, “Bunlar, dönüm başına binlerce balığa konut sahipliği yapan biyoçeşitlilik sıcak noktaları ve kritik yavru habitatları” dedi.

Orman yangınlarının küle çevirdiği alan da rekor seviyede 1 milyon 34 bin 550 hektara ulaştı. Fırtınalar ve seller Avrupa genelinde en az 21 kişinin hayatını kaybetmesine ve 14 bin 500 kişinin etkilenmesine yol açtı.

AFP / BÜ,MUK